LƯỢC SỬ VỀ QUY ĐỔI-QUY ĐỔI LÀ GÌ?

LƯỢC SỬ VỀ QUY ĐỔI

  1. QUY ĐỔI LÀ GÌ ?

Không dễ để có thể định nghĩa được phép quy đổi, theo “Từ điển tiếng Việt” của Viện ngôn ngữ học Việt Nam thì quy đổi là “Chuyển đổi sang một hệ đơn vị khác”. Đây là một khái niệm nghe qua thì có vẻ chưa thực sự thỏa đáng. Tuy nhiên chúng ta có lẽ cần suy nghĩ lại. Con người sinh ra đã có bản năng sáng tạo và đơn giản hóa công việc, trải qua tiến trình hơn 20 vạn năm bắt đầu từ kỷ nguyên của loài Homo Sapiens. Bất kì việc gì khó đều sẽ dần trở thành dễ hơn và phép quy đổi cũng là một công cụ trong số đó.

Có người từng nói rằng phép toán 1 + 1 chứa đựng tri thức cao hơn rất rất nhiều, nhưng bộ não con người đã đưa nó xuống một tầm thấp hơn để họ có thể hiểu được. Cũng đúng thôi, 1 + 1 chỉ bằng 2 trong hệ thập phân, còn xét với hệ nhị phân chẳng hạn, đáp số là 10. Vậy chúng ta sẽ định nghĩa lại với nhau một chút: “Quy đổi là thay thế một tồn tại này bằng một tồn tại khác, thường với mục đích đơn giản hóa sự việc”.

  1. LỊCH SỬ CỦA QUY ĐỔI TRONG DẠY VÀ HỌC HÓA PHỔ THÔNG

Trong hóa học, đây là phép toán được sử dụng rất phổ biến, vẫn theo định nghĩa như trên, chúng ta có thể hiểu, quy đổi với hóa phổ thông sinh ra để làm các bài toán giản đơn hơn, người làm xử lý công việc nhanh hơn, chính xác và không rắm rối.

Ngay từ những năm đầu tiên tổ chức kì thi trắc nghiệm (2007), một số phép quy đổi như đưa hỗn hợp về các nguyên tố, gộp các chất tương đồng đã bắt đầu trở nên quen thuộc, khi yêu cầu về tốc độ dần trở nên được chú trọng thì các phép toán quy đổi lại càng có chỗ đứng. Mấy năm trở lại đây, có một số điểm nhấn đáng lưu ý:

– Internet phát triển với tốc độ “vũ bão” đi kèm theo đó là sự phổ biến quá mức của các trang mạng xã hội.

– Các nguồn học liệu dần trở nên kếch xù.

– Các nhóm học tập trên facebook phát triển lớn mạnh thu hút số đông học sinh.

Đề thi đại học theo đó dần trở nên “phát phì”, khi những câu hỏi bắt đầu dài hơn, phức tạp hơn và xa rời thực tế. Ngày càng có nhiều “phương pháp mới”, khi sự chạy đua từ phía sau của học sinh quá nhanh thì đề thi cũng phải chạy thật nhanh nếu không muốn thấy cảnh bão hòa điểm số. Tuy nhiên, chuột và mèo không thể mãi nâng tốc độ của mình lên được, phải có một điểm dừng nhất định, đó là lý do đề thi 40 câu/50 phút ra đời. Học sinh dần không còn “đam mê” những câu hỏi “dài lê thê” nữa, một loạt những bài toán tương tự đã được giảm thiểu đáng kể trong mùa thi năm 2017. Tuy nhiên, “mưa điểm 10” xuất hiện nói lên một vấn đề còn đáng bàn hơn, đề thi không phân loại được học sinh giỏi và xuất sắc, điều đó làm cho sự cẩn thận hay chắc chắn lên ngôi trong kì thi THPTQG năm qua. Song song với sự tồn đọng này, một cuộc chạy đua khác cũng diễn ra, đó là công tác soạn đề. Làm sao để có những câu hỏi ngắn gọn nhưng đủ sức phân loại và áp đặt điểm số cho thí sinh ? Xem ra cả các thầy cô và học sinh đều bị cuốn vào vòng xoáy không có hồi kết này.

Quay trở lại câu chuyện về các “phương pháp mới”, chúng ta cũng có những phép quy đổi mới như: Thêm nước chuyển este thành axit, ancol (2014), Gộp chuỗi peptit bằng phản ứng trùng ngưng (2014), Đồng đẳng hóa (2015), Đipeptit (2015),… Tất cả vẽ nên một bức tranh muôn màu muôn vẻ:

– Trước kia, học sinh chỉ biết quy hỗn hợp gồm sắt và các oxit về Fe, O; nay nhiều em đã biết sử dụng hỗn hợp (Fe, Fe2O3) hay (Fe, FeO) tùy theo sản phẩm phản ứng.

– Trước kia, công cụ giải bài tập peptit chỉ quẩn quanh số mắt xích hay công thức . Giờ  đây có rất nhiều phương pháp mới, phép quy đổi mới, nhiều bài tập đã từng là nỗi sợ hãi nay được xử lý giản đơn hơn.

Nếu kể lại những câu chuyện của chỉ 5 năm về trước, hóa phổ thông không hề có nhiều công cụ xử lý đến như vậy. Điều đó đủ cho thấy sức sáng tạo của học sinh, sinh viên lớn đến nhường nào và cũng chỉ 5 năm nữa thôi, chưa biết những gì sẽ xảy ra, liệu Bộ giáo dục còn duy trì nội dung thi như hiện nay hay sẽ tiếp tục cải cách, đổi mới ? Rất nhiều người cũng đang chờ đợi một trận đánh lớn, “quy hoạch” lại toàn bộ nội dung chương trình phổ thông. Nhìn ngược nhìn xuôi, những người vất vả nhất không phải học sinh mà chính là các thầy cô.

Tóm lại, suốt 10 năm thi trắc nghiệm vừa qua, 2 năm quan trọng nhất ảnh hưởng đến hệ thống của phương pháp quy đổi mà ta đang tìm hiểu là 2014 và 2015. Từ đó, suốt 2 năm qua không có gì xứng đáng được gọi là “phương pháp mới” – tất cả vẫn là Quy đổi.

(trích Toàn tập về Quy đổi – chương 1)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *